Varikosel belirtileri, her erkekte aynı şiddette görülmeyebilir. Hatta pek çok vakada varikosel, başlangıç aşamasında hiçbir şikayete neden olmaz ve ancak bir ürolog muayenesi veya kısırlık araştırması sırasında tesadüfen saptanır. Ancak hastalık ilerledikçe, hastanın yaşam kalitesini etkileyen belirgin semptomlar ortaya çıkmaya başlar.
İşte varikoselin en yaygın belirtileri ve dikkat etmeniz gereken durumlar:
1. Testislerde Ağrı ve Ağırlık Hissi
En sık görülen fiziksel şikayettir. Genellikle "künt" bir ağrı olarak tarif edilir. Bu ağrının kendine has özellikleri vardır:
- Ayakta uzun süre kalındığında veya ağır fiziksel aktivitede artar.
- Sırt üstü uzanıp dinlenildiğinde genellikle hafifler veya geçer.
- Günün ilerleyen saatlerinde, ayakta durmaya bağlı basınç artışıyla daha şiddetli hissedilir.
- Ağrı bazen kasık bölgesine veya bacağa doğru yayılabilir.
2. Gözle Görülebilen Damarlar ve Şişlik
İleri derece (Grade 3) varikosellerde, testis torbası üzerinde solucan benzeri, kıvrımlı damarlar dışarıdan net bir şekilde görülebilir. Testislerin üzerinde oluşan bu kabarık görünüm, hastalar tarafından genellikle "testiste şişlik" olarak tanımlanır.
3. Testis Boyutunda Değişim (Atrofi)
Varikosel, etkilediği testisin beslenmesini bozarak zamanla küçülmesine neden olabilir. Özellikle ergenlik dönemindeki gençlerde, iki testis arasındaki boyut farkının belirginleşmesi kritik bir belirtidir. Etkilenen testis (genellikle sol), diğerine göre daha yumuşak ve küçük hissedilebilir.
4. Çocuk Sahibi Olamama (İnfertilite)
Çoğu zaman varikoselin **tek belirtisi** budur. Herhangi bir ağrı veya şişlik hissetmeyen bir erkek, evlendikten sonra çocuk sahibi olamadığında yapılan tetkiklerde varikosel teşhisi alabilir. Sperm sayısındaki düşüş veya hareket bozukluğu, varikoselin sessiz ama en ciddi belirtisidir.
Varikosel Nasıl Anlaşılır? Kendi Kendine Muayene Mümkün mü?
Pek çok erkek, banyo yaparken veya giyinirken testis torbasındaki farklılığı fark edebilir. Torbanın sol tarafının sağa göre daha sarkık olması ve damarların daha belirgin olması şüphe uyandırmalıdır. Ancak, kendi kendine yapılan muayene teşhis için yeterli değildir.
ÖNEMLİ: Testis torbasındaki her ağrı veya şişlik varikosel değildir. Fıtıklar, kistler (spermatosel), hidrosel (su toplanması) veya enfeksiyonlar (epididimit) benzer belirtiler verebilir. Bu nedenle ayırıcı tanı bir uzman tarafından yapılmalıdır.
Belirtiler Zaman İçinde Değişebilir mi?
Varikosel ilerleyici bir hastalıktır. Başlangıçta sadece hafif bir sızı şeklinde olan şikayetler, yıllar içinde belirgin damar genişlemelerine ve kronik ağrılara dönüşebilir. Ayrıca, sıcak havalarda damarların daha fazla gevşemesi sebebiyle belirtiler yaz aylarında daha belirgin hale gelebilir.
Ne Zaman Doktora Gidilmeli?
Aşağıdaki durumlardan birini veya birkaçını yaşıyorsanız, vakit kaybetmeden bir üroloji uzmanına görünmelisiniz:
- Testislerinizde veya kasık bölgenizde geçmeyen ağrı varsa.
- Testis torbası üzerinde şişlik veya damar belirginliği fark ettiyseniz.
- İki testis arasında belirgin bir boyut farkı görüyorsanız.
- Korunmasız ilişkiye rağmen 1 yıldır çocuk sahibi olamıyorsanız.
Prof. Dr. Teoman Cem Kadıoğlu'ndan Notlar
Varikosel muayenesi mutlaka **ayakta** yapılmalıdır. Yatar pozisyonda damarlar boşalacağı için varikoseli saptamak zorlaşabilir. Ayrıca, sadece ultrason sonucuna bakarak ameliyat kararı verilmemelidir. Teşhiste "altın standart" fiziki muayenedir. Grade 2 ve Grade 3 varikoseller, sperm kalitesini bozuyorsa mutlaka uzman ellerde **Mikrocerrahi** yöntemiyle tedavi edilmelidir.